Przedawnienie długu – wszystko, co musisz wiedzieć

Wyobraź sobie taką sytuację: pewnego słonecznego popołudnia otwierasz skrzynkę na listy. Wśród ulotek reklamowych znajdujesz kopertę z pieczątką firmy windykacyjnej. Twoje serce bije szybciej. Otwierasz list i widzisz wezwanie do zapłaty za niezapłacony rachunek telefoniczny lub starą ratę kredytu sprzed... siedmiu lat.

Pierwsza myśl? „Przecież to było wieki temu!”. Druga? „Czy ja nadal muszę to płacić?”. To scenariusz, który spotyka tysiące Polaków każdego roku. Stare zobowiązania potrafią wrócić jak bumerang. Jednak prawo nie pozostawia dłużników bez ochrony w nieskończoność. Kluczowym pojęciem jest przedawnienie długu.

W tym artykule przeprowadzimy Cię przez najważniejsze przepisy. Dowiesz się, jak długo trzeba czekać na przedawnienie, co je przerywa, jakie są terminy dla różnych rodzajów długów oraz jak sprawdzić, czy Twój dług jest już przedawniony.

Czym jest przedawnienie długu?

Przedawnienie długu to instytucja prawa cywilnego, która ogranicza czas, w którym wierzyciel może skutecznie dochodzić roszczeń. Po upływie określonego terminu dłużnik może uchylić się od zapłaty.

Kwestie te reguluje Kodeks cywilny (Art. 117–125).

Zobowiązanie naturalne – co to znaczy?

Przedawniony dług:

• nadal istnieje,
• wierzyciel może o niego prosić,
• ale nie może go przymusowo wyegzekwować (sąd, komornik).

Jeśli dłużnik dobrowolnie spłaci przedawniony dług, nie może żądać zwrotu pieniędzy.

Przedawnienie a umorzenie – różnica

• Umorzenie – wierzyciel rezygnuje z długu. Dług znika.
• Przedawnienie – dług istnieje, ale nie można go egzekwować.

Po jakim czasie przedawnia się dług?

Terminy zależą od rodzaju zobowiązania. Najważniejsze z nich:

1. Termin ogólny – 6 lat

Dotyczy większości roszczeń, w tym stwierdzonych wyrokiem sądu.

2. Termin 3-letni

Najczęstszy w obrocie gospodarczym. Dotyczy m.in.:

• rat kredytów,
• rachunków za telefon, internet, media,
• czynszu,
• roszczeń przedsiębiorców.

3. Inne terminy

• 1 rok – np. opłata dodatkowa za jazdę bez biletu.
• 2 lata – niektóre roszczenia bankowe.
• 10 lat – stare wyroki sprzed 2018 r.

Zasada końca roku

Jeśli termin przedawnienia wynosi 2 lata lub więcej, kończy się on 31 grudnia danego roku.

Co przerywa bieg przedawnienia?

Każde przerwanie powoduje, że termin liczy się od nowa.

Najczęstsze sytuacje przerywające przedawnienie:

• Uznanie długu – podpisanie ugody, prośba o raty, wpłata nawet 1 zł.
• Pozew do sądu – od momentu złożenia pozew zatrzymuje bieg.
• Egzekucja komornicza – wniosek wierzyciela resetuje licznik.
• Mediacja.

Jak sprawdzić, czy dług jest przedawniony?

1. Znajdź dokument źródłowy (umowa, faktura, mandat).
2. Ustal datę wymagalności.
3. Sprawdź właściwy termin przedawnienia.
4. Sprawdź, czy nie było przerwania biegu.
5. Zastosuj zasadę końca roku.

Gdzie szukać informacji?

• BIK – kredyty i pożyczki.
• BIG (KRD, ERIF, InfoMonitor) – rachunki, czynsze, usługi.
• e-Sąd (EPU) – sprawy sądowe.

Co oznacza przedawnienie długu?

Z perspektywy dłużnika:

• możesz odmówić zapłaty,
• sąd oddali pozew (konsumenci – z urzędu),
• komornik nie może działać.

Z perspektywy wierzyciela:

• traci możliwość egzekucji,
• może prowadzić windykację polubowną,
• może próbować wpisać dług do BIG (z ograniczeniami).

Przedawnienie różnych rodzajów długów

• Kredyty i pożyczki bankowe: 3 lata.
• Pożyczki prywatne: 6 lat.
• Karty kredytowe i debety: 2–3 lata.
• Telekomunikacja i media: 3 lata.
• Czynsz: 3 lata.
• Mandaty komunikacyjne: 1 rok.
• Mandaty karne: 3 lata.
• Długi spadkowe: zależnie od rodzaju długu.
• Alimenty: 3 lata każda rata.

Najczęstsze błędy dotyczące przedawnienia

• Ignorowanie pism sądowych.
• Wpłata symbolicznej kwoty „dla świętego spokoju”.
• Podpisywanie ugody bez analizy.
• Wiara, że dług „sam znika”.
• Błędne liczenie terminów.

Przedawnienie a wpis w BIG/KRD

Przedawniony dług może widnieć w BIG, ale wierzyciel musi spełnić warunki ustawowe. Wpis powinien zniknąć po spłacie, umorzeniu lub po upływie maksymalnego okresu przechowywania danych.

Dłużnik może złożyć sprzeciw i żądać usunięcia wpisu, jeśli dług jest przedawniony.

Podsumowanie

Przedawnienie długu to potężne narzędzie ochrony konsumenta. Pozwala uniknąć egzekucji, ale wymaga świadomości i ostrożności. Zawsze warto sprawdzić daty, nie podpisywać niczego pochopnie i w razie wątpliwości skonsultować się z prawnikiem.